Wat is de permaweb en hoe verschilt het van het normale internet?

Lieke de Vries

Blockchain architectuur archivering specialist

Je kent het wel: je klikt op een link en krijgt een 404-melding. Of een website die je vroeger dagelijks bezocht, bestaat plotseling niet meer.

Het voelt alsof dingen zomaar kunnen verdwijnen uit het digitale universum. Dat komt omdat het internet dat we gebruiken, het World Wide Web, eigenlijk bestaat uit een gigantisch web van computers die dingen opslaan op centrale plekken.

Als die plekken uitvallen of besloten worden iets te verwijderen, is het weg. Voorgoed. Maar wat als het internet zo gebouwd kon worden dat dingen nooit meer verdwijnen? Een internet waar bestanden, websites en kunst niet zomaar gewist kunnen worden.

Dat is het idee achter de Permaweb. Het is een radicale vernieuwing van de digitale infrastructuur die belooft het internet permanent, onafhankelijk en censuurproof te maken. Laten we eens kijken wat het precies is en hoe het verschilt van het internet dat je elke dag gebruikt.

De plek waar we nu zijn: Het World Wide Web

Om de Permaweb te snappen, moeten we eerst begrijpen hoe het huidige internet werkt.

In 1989 bedacht Tim Berners-Lee het World Wide Web. Het is een briljant systeem waarbij pagina’s via hyperlinks met elkaar verbonden zijn.

De technische basis is simpel: een client (jij, met je browser) vraagt iets aan een server (een computer van een bedrijf). Stel je voor dat je een boek wilt lezen. In het huidige internet loop je naar een bibliotheek (de server). De bibliotheek is eigendom van een bedrijf, zoals Amazon of Google.

Zolang de bibliotheek open is en bestaat, kun je het boek lezen.

Maar als de eigenaar besluit de bibliotheek te sluiten, of specifieke pagina’s uit het boek scheurt, ben je je informatie kwijt. De kracht van het web zit hem in de enorme schaal en snelheid, maar de zwakte zit hem in de afhankelijkheid. De meeste websites draaien op servers van een handjevol tech-giganten.

Als die servers down gaan, of als een bedrijf failliet gaat, is de data weg. Bovendien kan een bedrijf (of een overheid) beslissen dat bepaalde inhoud niet meer getoond mag worden en het simpelweg verwijderen. Dat is het tegenovergestelde van permanent.

De filosofie van de Permaweb: Een archief voor de eeuwigheid

De Permaweb is een totaal andere aanpak. Het idee is ontstaan uit de behoefte aan een internet dat net zo duurzaam is als de menselijke beschaving zelf.

Het doel is niet om een snellere versie van Google te bouwen, maar om een onverwoestbaar netwerk te creëren.

Het concept is ontwikkeld door een groep visionairs die zich afvroegen: "Wat als we het internet niet zagen als een verzameling tijdelijke servers, maar als een permanent archief?" In plaats van data op te slaan op één plek, verspreidt de Permaweb data over duizenden computers over de hele wereld. Dit wordt gedecentraliseerde opslag genoemd. De kern van de Permaweb is een protocol dat ervoor zorgt dat data permanent wordt opgeslagen.

Wat is het verschil met het normale internet?

Zodra iets op de Permaweb staat, kan het niet meer worden verwijderd of aangepast door een enkele entiteit. Het is alsof je een boek niet in één bibliotheek legt, maar elke pagina kopiëert en in duizend verschillende bibliotheken over de hele wereld verstopt. Zelfs als negenhonderd bibliotheken afbranden, bestaat het boek nog steeds. Het grootste verschil zit hem in de structuur en de eigenaar.

Op het normale internet ben je een gebruiker van een dienst. Je bent gast in het huis van Facebook, Twitter of een hostingbedrijf.

Zij bepalen de regels. De Permaweb maakt je tot een deelnemer van een netwerk. Hier zijn de belangrijkste verschillen op een rij:

• Centraal vs. Gedecentraliseerd: Het normale internet draait op centrale servers (de "cloud"). De Permaweb draait op een netwerk van computers die allemaal een stukje van de totale data bewaren. Niemand heeft de totale controle.
• Tijdelijk vs. Permanent: Op het web kan een bestand morgen gewist zijn. Op de Permaweb is data "immutable", oftewel onveranderlijk. Eenmaal opgeslagen, blijft het voor altijd bestaan.
• Vertrouwen vs. Geen vertrouwen nodig: Bij het huidige internet moet je vertrouwen dat Google of Microsoft je data niet verpest. Bij de Permaweb hoef je niemand te vertrouwen; de technologie garandeert dat de data klopt en beschikbaar is.
• Toegankelijkheid: Een website op het normale web kan geblokkeerd worden door een internetprovider. De Permaweb is veel moeilijker te blokkeren omdat het niet op één adres woont.

Hoe werkt de technologie erachter?

Je hoeft geen programmeur te zijn om dit te begrijpen, maar een beetje basiskennis helpt. De Permaweb bouwt voort op bestaande technologieën, maar legt ze op een andere manier over elkaar heen.

Een belangrijke speler hier is IPFS (InterPlanetary File System). Stel je IPFS voor als een gigantische bibliotheekcatalogus waarin je niet zoekt op "welke server heeft het boek", maar op "wat is de inhoud van het boek". Als je een bestand opzoekt, haalt IPFS het bij de dichtstbijzijnde persoon die het heeft, niet bij een centrale server.

De Permaweb gebruikt dit systeem om data op te slaan. Wanneer je een website bouwt op de Permaweb, of zelfs nieuwe sociale netwerken verkent, wordt de code en de inhoud versleuteld en verspreid over het netwerk.

Gebruikers hebben "Web Nodes" (kleine stukjes software op hun computer of telefoon) die deze data opslaan en delen. Je bent dus niet alleen een bezoeker, maar ook een beetje een host. Er zijn ook specifieke technieken voor veiligheid, zoals TLS (dat zorgt voor de groene slotjes in je browser) en DIDs (Decentralized Identifiers), wat een soort digitale ID-kaart is die je zelf beheert, zonder tussenkomst van een bedrijf. Je hoort vaak de termen "on-chain" en "off-chain".

De rol van "On-Chain" en "Off-Chain"

Dit is een cruciaal verschil. Bij het normale internet is alles off-chain.

De data ligt ergens op een server die je kunt uitzetten. Bij de Permaweb wordt de belangrijkste informatie (zoals de locatie van bestanden en wie wat bezit) vaak vastgelegd "on-chain". Dit betekent dat het wordt geregistreerd in een openbaar, onveranderlijk logboek (vaak een blockchain). Dit zorgt ervoor dat er geen discussie mogelijk is over wie iets heeft geüpload of wat de exacte inhoud was.

De uitdagingen: Is het echt zo perfect?

Hoewel het idee fantastisch klinkt, is de Permaweb nog lang geen vervanging voor het internet dat we kennen. Er kleven serieuze uitdagingen aan.

Ten eerste is de gebruiksvriendelijkheid nog een drempel. Het installeren van een Web Node of het gebruiken van IPFS is voor de gemiddelde persoon nog te technisch. Het moet net zo makkelijk worden als het openen van Chrome.

Daarnaast is er de vraag naar opslagruimte. Om data permanent te houden, moet er constant ruimte worden gereserveerd door gebruikers.

Dit vergt energie en schijfruimte. Wie betaalt dat? In sommige systemen (zoals decentrale on-chain opslag, een populair project in deze ruimte) betaal je een eenmalige vergoeding om data voor altijd op te slaan. Dat is een ander verdienmodel dan de maandelijkse abonnementen van de cloud.

Een ander heet hangijzer is censuur en verantwoordelijkheid. Stel je voor dat iemand iets illegaals of extreem kwetsends uploadt naar de Permaweb.

Omdat het permanent en gedecentraliseerd is, is het bijna onmogelijk om dit weer te verwijderen.

Dit roept ethische en juridische vragen op die we nog moeten oplossen. Tot slot is er de schaalbaarheid. Het normale internet is extreem snel omdat het gebouwd is voor snelheid en efficiëntie. Gedecentraliseerde netwerken zijn vaak trager omdat data van verschillende plekken moet worden samengevoegd.

De toekomst van het internet: Een hybride wereld

Zal de Permaweb het normale internet volledig vervangen? Waarschijnlijk niet op korte termijn.

Wat we waarschijnlijk gaan zien, is een hybride model. Denk aan de toekomst van de journalistiek. Een krant kan een betaalde, snelle website draaien voor abonnees (het normale web), maar de belangrijkste artikelen archiveren op de Permaweb.

Zo weet je zeker dat een overheid of bedrijf de geschiedenis niet kan herschrijven door de server uit te zetten. Hetzelfde geldt voor kunst en cultuur.

Musea kunnen digitale collecties op de Permaweb zetten, zodat deze nooit verloren gaan, zelfs als het museum sluit.

De Permaweb vertegenwoordigt een verschuiving in denken. Het is een beweging weg van "het internet als een dienst" en naar "het internet als een goed". Het is een poging om de digitale vrijheid en het geheugen van de mensheid veilig te stellen voor de komende generaties. Hoewel we er nog niet zijn, is het een visie die aanspreekt op een fundamenteel niveau: de behoefte om dingen die we maken, ook echt voor altijd te bewaren. Terwijl we doorgaan met het bouwen van snellere en slimmere apps, is de Permaweb een stille, sterke stem die zegt: "Laten we niet vergeten waar we vandaan komen, en laten we zorgen dat wat we nu maken, blijft bestaan."